Virtual Reality vs Podcast, Dyonisus vs Apollo?

(c) foto: Thomas Vanhuyse

Het was leuk om te schrijven. Een mooie net-geen blogpost. Leuk voor mezelf, maar niemand die daar op zit te wachten. Kortom; delete. Of tenminste, save as.. “mijn media in 2015”. De media die ik bekeek, verhalen die ik beleefde, dat herlees ik over een paar jaar eens. 

Echter door de lijst te maken viel me iets anders op. Vorig jaar nam ik definitief afscheid van de traditionele media. Ik consumeerde in 2015 -ja ik hoor je denken, het jaar dat ik voor de VRT begon te werken- zo goed als alle media on demand. Behalve een voetbalwedstrijd hier en daar, keek ik gewoon geen gewone TV. Behalve een weekendkrant af en toe las ik bijna geen nieuws op papier. Ik ben ook jammer genoeg zo goed als niet in de cinema-zaal geweest. 

Gedachte in de zijlijn: Bij radio was er één uitzondering, één programma dat me weerhield om naar m’n favoriete programma’s te luisteren. De Bel 10 reeks op radio 1. Bel 10 was meer dan gewone radio, het was een ervaring. En daarmee komen de makers al dichter bij de media zoals ik ze verwacht, namelijk een persoonlijke ervaring waarin ik zelf betrokken ben. Het leek wel of zij alles wilden goedmaken wat bij Hautekiet (het programma) verkeerd gaat. Live radio waarin de stem en mening van de luisteraar centraal staat. Begrijp me niet verkeerd, ik vind Jan Hautekiet een goeide radio maker. Je moet maar eens naar La Vie est Riguelle luisteren op Klara. Een vriend van een radioprogramma is dat, het draait echter op een moment dat mijn kinderen te veel lawaai maken om het goed (genoeg) te kunnen horen (zaterdagavond, 18u). Dus ik luister er niet, of later naar.

Behalve de definitieve verschuiving van lineaire naar on demand media, gebeurde er iets veel opmerkelijker in 2015. Ik werd zo maar even door 2 nieuwe media vormen verleid: VR en podcasts. Je kunt over beide argumenteren dat ze niet nieuw zijn (we maakten met Fisheye een VR doc in 2014), maar de hoeveelheid en de manier waarop ze in 2015 mijn leven binnenkwamen, was voor mij echt nieuw. Ze hebben me allebei ontroerd, aan het denken gezet, energie gegeven, de verkeerde tram laten nemen (vandaag nog). En dat terwijl ze eigenlijk heel erg verschillen van elkaar. Wat ze wel gemeen hebben is dat ze allebei moeilijk begrepen worden. En … ook een moeilijke naam hebben. Daarom, tijd voor een blogpost: Waarom VR en podcasts meer op elkaar lijken dan je zou denken.

Waarom VR en podcasts meer op elkaar lijken dan je zou denken.

Thomas staat naast de Stadshal te Gent en beleeft een horror verhaal in VR.

Thomas staat naast de Stadshal te Gent en beleeft een horror verhaal in VR.

VR staat voor Virtual Reality, het medium (dat je met een bril op je hoofd bekijkt) waarbij je de gewone wereld vergeet en wegreist naar een andere -lees: virtuele- werkelijkheid. In praktijk gaat het over films of games waarin je rond kunt kijken. Vooruit of achteruit, naar boven of naar beneden. Zoals je wil. Gebeurt er links van je iets leuk, maar keek je net naar rechts? Dan het je het gemist. Zo gaat het. Op het eerste zicht is dat niet echt een medium voor mij. Veel te veel gedoe met die headset (HMD), koptelefoon en kabels of batterijen. Maar dit jaar werd niet alleen de technologie beter (en goedkoper), de eerste echte verhalen vonden ook hun weg naar een publiek. 

VR is nog lang niet mainstream, maar het brak door (en het zal dat nog veel meer doen dit jaar). Reden? Simpelweg omdat het zo goed werkt. De eerste keer dat ik The Evolution of the VRSE zag was ik tegelijk stomverbaasd en ontroerd. #heartbeats. De eerste keer dat ik een VR reportage over de vluchtelingen zag was ik stil… zeer stil. Niet alleen omdat het onderwerp me aangreep, maar ook omdat ik besefte dat al die maanden gewone berichtgeving me nooit echt had geraakt. Tot ik er virtueel tussen stond, daar in het Maximiliaanpark in Brussel, of in dat kamp in Syrië. 

De reportage die Fisheye in september maakte over de vluchtelingencrisis. In opdracht van De Standaard. de

De reportage die Fisheye in september maakte over de vluchtelingencrisis. In opdracht van De Standaard. de

Onlangs gaf ik een presentatie over de reden waarom ik geloof dat VR een game changer kan zijn in de media. Ik zie niet één maar drie redenen ervoor:

  1. VR geeft je het gevoel dat je een verhaal beleeft in plaats van beluistert of bekijkt. —> niet de film maar de ervaring is het product. 
  2. Hierdoor heeft bijna iedereen aan wie ik VR laat zien instant heimwee. —> Ze willen terug naar de film, ze willen meer zien. Dat betekent dat ze het medium op zich aanvaard hebben. 
  3. Tenslotte is de markt (bijna helemaal) klaar om deze gecreëerde (let’s be honest) nood op te vangen. —> Zelf Gartner besloot vorige zomer dat de VR technology klaar is om uit zijn kinderschoenen te stappen en door te breken.

Als ik het zo beschrijf, klinkt het helemaal niet zo boeiend. Maar ik ben steeds verrast hoe veel verschillende mensen VR direct leuk vinden. Mijn vrouw en vrienden, onze kindjes maar ook onze ouders of collega’s. Iedereen vindt het wijs. Want ja, het is moeilijk om uit te leggen, maar eenmaal je in zo’n film zit… En als je dan ook de kans krijgt om een goede productie te zien dan begrijp je snel: dit is echt een totaal andere manier om een verhaal te beleven. Dit is … Very Real. Het produceren van een VR film is echter nog niet plug-en-play. Bovendien blijken de traditionele filmregels om een verhaal te vertellen niet altijd te helpen. Kortom, er bestaan nog niet veel echt goede producties. In de meeste gevallen zit je gewoon op de schouders van een surfer of een skiër of gewoon naast een formule 1 piloot. Gewoon, even mee te racen.

Na een aantal opnames van De GentM podcast in Rec Radiocentrum hebben we een eigen set bij elkaar gespaard. Nerd heaven is dat.

Podcasts zijn een ander verhaal. Het grote verschil met VR zal je ook wel opgevallen zijn. Ten eerste, je surft en skiet niet mee. Het is een persoon die over het skien vertelt, of een sample die er naar verwijst. #boring! Daarnaast is het ook heel goedkoop en makkelijk om te maken. Eigenlijk kan je met je smartphone en wat gratis software al aan de slag. En ten derde: absoluut niet iedereen vindt het direct leuk. Want het heeft vaak - hoe eenvoudig het ook moge zijn - wat uitleg nodig. 

Dus laat ik dat even doen. Het woord podcast stamt uit 2004, toen een journalist van The Guardian het gebruikte om de groeiende scene aan radio shows te beschrijven voor op ipods. “Podcast” is een portmanteau tussen ipod en broadcast. En dat is in essentie ook wat de podcast nog steeds is: een radioshow die niet uitgezonden (via fm) maar digitaal gedistribueerd wordt en later (niet live) beluisterd wordt via een mp3 speler (in vele gevallen die van je telefoon). Hierin kan je ook de redenen lezen waarom podcast zo een revival hebben gekend het voorbije jaar. 

  1. Iedereen met een smartphone heeft ook een mp3 speler op zak. Bij iphone is er zelf een standaard podcast app geïnstalleerd. Daarenboven hebben ook meer en meer mensen grotere datapaketten waardoor je de podcast overal kan beluisteren (via de stream). Wanneer je wil.
  2. Door de grotere connectiviteit en de always-on houding zijn vele van ons verslaafd geworden aan informatie. De push notifications helpen hier natuurijk niet. Maar soms is het beter niet naar je telefoon te kijken: in de auto, op de fiets of tijdens het wandelen. Tijdens een podcast kunnen je andere zintuigen aanwezig blijven in de echte wereld en toch een shot informatie of inspiratie binnen krijgen.
  3. Podcast bestaan al sinds 2004, radio sinds eind 19de eeuw, maar de vertelkunst is even oud als onze geschiedenis. Wat ik wil zeggen: podcast gebruiken een heel herkenbare en volwassen manier om een verhaal te brengen. Dat is de laatste en ook de belangrijkste reden. 

Bij de revival van de podcast wordt vaak gewezen naar een paar hype voorbeelden uit de VS zoals This American Life of Serial. Maar eigenlijk doen deze iets heel eenvoudig: ze laten iemand een verhaal vertellen. De podcast die mij over de streep heeft gehaald was Start-up. Niet omdat het onderwerp me erg interesseerde, maar vooral door de manier waarop Alex Blumberg zijn eigen verhaal vertelt. In de eerste episodes al hoor je hoe hij blundert tegen een investeerder of hoe zijn vrouw lacht om de schoenen die hij aan heeft. Wat me aanspreekt in podcasts is dat het iets is dat door mensen wordt gemaakt, en niet door organisaties. Of zo voelt het toch. Ja, ook bij Serial. Je wordt meegenomen in een persoonlijke verhaal. 

 

 

De podcast is op die manier meer dan een digitaal medium, het is voor vele mensen ook een stijlfiguur. Een stijl waarbij begrippen als eenvoud, storytelling en authenticiteit belangrijk zijn. Je merkt waarschijnlijk ook het verschil tussen VR en podcast. Het lijkt wel of ze tegengesteld aan elkaar zijn. Dionysos, de god van wijn en roes versus Apollo, de god van de ratio en de orde. De extase van de beleving bij VR tegenover de schoonheid van een verhaal in een podcast. Het is een Nietzscheaans vergelijking die voor het grootste deel lijkt te kloppen. 

Maar de dichotomie gaat niet helemaal op. Podcasts en VR hebben meer gemeen dat je zou denken. Het zijn allebei erg intieme media belevingen. Of het nu door de goedkope koptelefoontjes van je iphone is of de bril + headphones van je VR set. Je bouwt een persoonlijke relatie op met je verhaal. Ik zie mensen regelmatig raar kijken op de tram als ik luidop lach of iets terug zeg tegen de host van mijn podcast. Die betrokkenheid is iets wat ik vaak mis bij lineaire media, waardoor ik soms afhaak. Van zodra ik de kans krijg probeer ik een vriend of collega warm te maken voor podcasts of VR. Niet omdat ze “mee moeten zijn”, maar omdat ik er zo veel inspiratie door gekregen heb. Ik ben er dan ook van overtuigd dat de traditionele media een en ander kunnen leren van de zogezegde hypes. 

In de experience economy waarin we leven is het niet de video, krant of muziek die we maken maar de beleving ervan dat het echte product is. Dat raad ik ook mijn collega podcast makers aan: probeer te begrijpen of ontdekken hoe er geluisterd wordt, maak je podcast niet te lang, ontwijk de inside grapjes. En vooral: het is niet omdat je een podcast maakt dat je geen foto’s kan delen of video’s verzamelen. 

Anderzijds moeten VR aficionados en professionele mediamakers meer naar podcast luisteren. We vergeten soms hoe eenvoudig en krachtig een goed verhaal kan zijn. Vertel vanuit jezelf, niet je vanuit je organisatie. En doe dit alsof je het tegen een vriend of vriendin zou zeggen. Soms oefen ik het s’avonds bij de kindjes in bed. Dan vind ik een verhaal uit in plaats van een boekje lezen. Dat helpt. 

For the record:

Ik maakte bij Fisheye eenVR producties waaronder deze over WOI (2014) en deze videoclip voor Raveyards. Fisheye heeft ook een VR studio opgericht en maakt nog steeds veel producties.

Vorig jaar begonnen we bij Gent M met onze eigen podcast: How Life Works. We maken die op locatie of bij Rec Radiocentrum

Ook de VRT is bezig met podcasts en VR. Sommige daarvan als try-out, andere kun je al zien. Zoals deze en deze van Sporza of het project van Canvas.